محمد على مجاهدى
94
كاروان شعر عاشورايى ( فارسي )
نه تنها ناصر خسرو ، بلكه شعراى پرآوازهء ديگرى همانند : سوزنى سمرقندى ، فرخى سيستانى ، عنصرى بلخى ، غضائرى رازى ، قطران تبريزى ، مسعود سعد سلمان ، امير معزى ، ظهير فاريابى ، انورى ابيوردى ، سعدى شيرازى و ديگر بزرگان شعر فارسى از قصيدهء مشهور او كه چند بيتى از آن مانده استقبال كردهاند ؛ مطلع اين قصيده چنين است : به سيصد و چهل و يك رسيد نوبت سال * چهارشنبه و سه روز مانده از شوال بيامدم به جهان تا چه گويم و چه خورم * سرود گويم و شادى كنم به نعمت و مال « 1 » سبك شعرى كسائى مروزى از چهرههاى ممتاز شعر فارسى است و سبك شعرى او به معناى اخص كلمه در حوزهء سبكهاى مختلف شعرى كه به لحاظ خاستگاه خود معروف شدهاند نمىگنجد چرا كه اين تقسيمبندىها از سدهء پنجم به بعد و به تدريج ، در شعر فارسى اتفاق افتاده است و اين به آن معنا نيست كه مثلا سبك خراسانى از شيوهء كلامى فردوسى طوسى ، كسائى مروزى ، رودكى سمرقندى و ديگر پيشگامان شعر فارسى متأثر نبوده است . دامنهء تأثير شعر عاشورايى بسيارى از تذكرهنويسان و پژوهشگران ادب پارسى ، كسائى مروزى را به عنوان اولين شاعر فارسى زبان مىشناسند كه داراى شعر عاشورايى است . اين نظر از جهاتى با مطالبى كه در متون متقن تاريخى وجود دارد ، ناسازگار است . براى نمونه مىتوان به مطلبى كه ابو جعفر حسن بن محمد بن حسن قمى در تاريخ قم ( نگاشتهء سال 387 ه . ق به زبان عربى ) آورده استناد كرد . اين اثر گرانسنگ كه از متون متقن تاريخى است به سال 805 - 806 ه . ق توسط حسن بن على قمى به فارسى ترجمه شده است . وى دومين انگيزهء خود را از تأليف تاريخ قم اينگونه توضيح مىدهد : « . . . به كرات از ابو الفضل محمد بن الحسين العميد رحمة اللّه شنيدم كه او تعجب مىنمود و مىگفت : سخت عجيب است كه اهل قم ، اخبار قم . . . ترك كردهاند و ايشان را در آن كتابى
--> ( 1 ) . اشعار حكيم كسائى مروزى ، دكتر مهدى درخشان ( مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران ، 1364 ) ، ص 22 و 23 و 24 .